Podstawowy wzór na przyspieszenie średnie to a = Δv/Δt, gdzie Δv oznacza zmianę prędkości, a Δt czas tej zmiany. Jednostką w układzie SI jest m Na przykład, jeśli prędkość zmienia się o 27,78 m/s w ciągu 10 sekund, to przyspieszenie…
Wzory Viète’a łączą współczynniki równania wielomianowego z sumą oraz iloczynem jego pierwiastków. Podał je w 1591 roku francuski matematyk François Viète (1540-1603). Dla równania kwadratowego ax² + bx + c = 0 zachodzą zależności: x₁ + x₂ = -b/a oraz…
Pole rombu oblicza się najczęściej ze wzoru z przekątnymi P = (e × f) / 2 lub ze wzoru P = a × h; dla rombu o przekątnych 6 cm i 8 cm oraz boku 5 cm i wysokości 4,8…
Oficjalny zbiór wzorów matematycznych na maturę publikuje CKE w bezpłatnej broszurze PDF pt. „Wybrane wzory matematyczne”. Jest ona wspólna dla poziomu podstawowego i rozszerzonego, przy czym wzory przeznaczone wyłącznie dla poziomu rozszerzonego są w niej wyraźnie oznaczone. Broszura zawiera między…
Wzór na pole trapezu to P = ((a + b) / 2) · h, gdzie a i b oznaczają długości podstaw, a h to wysokość, czyli odległość między nimi mierzona prostopadle. Wzór ten wynika z podziału trapezu na dwa trójkąty…
Wzory skróconego mnożenia to trzy podstawowe tożsamości algebraiczne: kwadrat sumy (a+b)² = a² + 2ab + b², kwadrat różnicy (a-b)² = a², 2ab + b² oraz różnica kwadratów a², b² = (a-b)(a+b). Wchodzą one do podstawy programowej liceum i technikum…
Wzór na deltę to Δ = b², 4ac, który stosuje się przy rozwiązywaniu równań kwadratowych ax² + bx + c = 0 (gdzie a ≠ 0) oraz do określania liczby ich rozwiązań. Gdy delta jest dodatnia, równanie ma dwa pierwiastki,…
Subkultury młodzieżowe to grupy społeczne posiadające własne normy, symbole i styl, które wyróżniają się na tle kultury dominującej. Najsilniej rozwijają się między 13 a 19 rokiem życia, stanowiąc odpowiedź na napięcia związane z tożsamością i strukturą społeczną. W XX wieku…
Slang młodzieżowy to dynamiczny podsystem językowy tworzony przez osoby w wieku 12-25 lat. Odnawia swój zasób leksykalny szybciej niż jakakolwiek inna odmiana polszczyzny. Współczesne neologizmy, takie jak slay, sigma, cringe czy lowkey, trafiają do ogólnopolskiego obiegu dzięki platformom takim jak…
Zwyklak to słowo polskiego slangu internetowego, oznaczające osobę przeciętną, niewyróżniającą się niczym szczególnym. Termin pochodzi od przymiotnika „zwykły” z sufiksem „-ak” i był nominowany do plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku. Używa się go również w różnych kontekstach. Na przykład w motoryzacji…
Zodiakara to potoczne określenie kobiety, która wierzy w astrologię i kieruje się znakami zodiaku w codziennym życiu oraz przy wyborze partnera. Słowo to zyskało popularność w polskim slangu młodzieżowym około 2021 roku, gdy znalazło się na liście kandydatów do Młodzieżowego…
Yapping to internetowy slang oznaczający nadmierne, przesadne gadanie, mówienie za dużo, za długo i często bez konkretnego celu. Słowo pochodzi od angielskiego yap, czyli piskliwego szczekania psa, i trafiło do języka polskiej młodzieży głównie dzięki TikTokowi, gdzie w 2023 roku…
XD to emotikona tekstowa, która wyraża śmiech lub ironiczny dystans. Litera X symbolizuje zmrużone ze śmiechu oczy, a D szeroko otwarte usta. W Polsce używa się jej znacznie częściej niż w innych krajach. Przetrwała tam długo po tym, jak przestała…
Wiksa to slangowe określenie intensywnej imprezy elektronicznej. Termin pochodzi od okrzyku „wischer!”, który DJ-e wznosili na wielkich eventach tanecznych pod koniec lat 90. W Polsce wyrażenie to zyskało popularność głównie dzięki klubowi Ekwador w Manieczkach pod Poznaniem. Wiksa oznacza imprezę…
Uwu to internetowa emotikona tekstowa, która wyraża czułość i rozczulenie. Litery „u” symbolizują zamknięte oczy, a „w”, małe usta, razem tworząc kaomoji zainspirowane japońską kulturą kawaii. Najwcześniejsze udokumentowane użycie pochodzi z 2000 roku. W środowiskach fanów anime emotikona pojawiła się…
Śpiulkolot to potoczne określenie na miejsce do spania, takie jak łóżko, kanapa czy wersalka. Nazwa pochodzi od czasownika „śpiulkać” oznaczającego spanie oraz przyrostka „-lot”, który nawiązuje do samolotu. Termin zdobył popularność dzięki internetowym memom z 2021 roku. W tym samym…
Sztos w slangu młodzieżowym oznacza coś wyjątkowego i imponującego. To najsilniejszy wyraz aprobaty w języku potocznym, odpowiednik angielskiego „awesome” lub „lit”. Słowo pochodzi od niemieckiego „Stoß” (uderzenie). Przed wejściem do mowy młodzieży funkcjonowało jako termin bilardowy, hazardowy oraz w żargonie…
Sześćdziesiona to slangowe określenie donosiciela, pochodzące z art. 60 Kodeksu karnego. Przepis ten pozwala na nadzwyczajne złagodzenie kary, jeśli ktoś ujawnia prokuraturze informacje o współsprawcach przestępstwa. Słowo to weszło do potocznego języka dzięki środowiskom więziennym oraz ulicznemu rapowi. W 2021…
Sus to slangowy skrót od angielskich słów suspicious (podejrzany) lub suspect (podejrzany). Termin ten stał się popularny na całym świecie w 2020 roku dzięki grze Among Us studia Innersloth, wydanej w 2018 roku. We wrześniu 2020 gra miała aż 60…
Smartwica to slangowe, ironiczne określenie uzależnienia od smartfona. Łączy angielskie słowo „smart” z polską końcówką „-wica”, zaczerpniętą z medycznego terminu „martwica”. To jeden z bardziej wymownych neologizmów polskiej młodzieży, nagrodzony w 2017 roku jako najciekawszy neologizm w plebiscycie Młodzieżowe Słowo…
Skibidi to slang pokolenia Alpha, który nie ma jednego stałego znaczenia. W zależności od kontekstu oznacza coś fajnego, dziwnego lub zaskakującego. Słowo pochodzi z refrenu piosenki „Dom Dom Yes Yes” Bisera Kinga z 2022 roku. Rozprzestrzeniło się globalnie dzięki viralowej…
Sigma to młodzieżowe słowo slangowe, które opisuje osobę niezależną, pewną siebie i odnoszącą sukcesy bez konieczności zabiegania o cudzą aprobatę. Termin pochodzi z hierarchii osobowości stworzonej w 2010 roku przez publicystę piszącego pod pseudonimem Vox Day. Jednak prawdziwą popularność zdobył…
Side eye to slangowe określenie na spojrzenie z ukosa, które wyraża sceptycyzm, dezaprobatę lub ciche ocenianie bez użycia słów. W polskim slangu funkcjonuje jako „boczne oko” lub „krzywe spojrzenie”. Popularność tego gestu w internecie gwałtownie wzrosła w 2023 roku dzięki…
Sheesh to slangowe wykrzyknienie pokolenia Z, które wyraża zachwyt, zaskoczenie lub podziw wobec czegoś imponującego. Słowo istnieje w języku angielskim od 1955 roku, jednak viralową popularność zdobyło na TikToku w lutym 2021 roku. Na przykład filmik użytkownika @meetjulio zebrał ponad…
Prestiż w slangu młodzieżowym oznacza coś luksusowego, wyjątkowego i budzącego podziw. Ma więc szersze i bardziej elastyczne znaczenie niż w języku standardowym. Słowo to spopularyzował youtuber Lord Kruszwil (Marek Kruszel ze Szczecina), którego kanał w 2018 roku zdobył dwa miliony…
Prank to slangowe określenie żartu lub kawału, zaplanowanego tak, by wprowadzić kogoś w błąd. Termin pochodzi z języka angielskiego i jest powszechnie używany w polszczyźnie młodzieżowej. Słowo funkcjonuje zarówno jako rzeczownik („zrobić pranka”), jak i czasownik („prankować kogoś”). Popularność pranków…
Pokemon slang ma dwa odrębne znaczenia. W polskim internecie „pokemon” to potoczne określenie osoby o ekscentrycznym wyglądzie i jaskrawych ubraniach; ten termin kandydował do Młodzieżowego Słowa Roku 2022. Jednak w świecie gier slang składa się z technicznych skrótów. Na przykład…
PogChamp to slangowe wyrażenie i emotka internetowa, która pochodzi z platformy Twitch. Używa się jej, aby wyrazić skrajne podekscytowanie, zachwyt lub niedowierzanie. Nazwa wywodzi się z filmiku „Pogs Championship” z 2011 roku, opublikowanego na kanale Cross Counter TV, a twarz…
W polskim slangu młodzieżowym pocisk to szybka i celna riposta, która ma uderzyć rozmówcę w czuły punkt. Termin pochodzi z metafory militarnej i oznacza wypowiedź precyzyjną, zwięzłą oraz trudną do obalenia. Może mieć charakter ironiczny, humorystyczny lub złośliwy. W 2017…
Pewka to potoczne polskie słowo pochodzące od przymiotnika „pewny”. Używa się go jako silnego potwierdzenia lub wyrazu oczywistości, podobnie jak „na pewno”, „oczywiście” czy angielskie „for sure”. Słowo to pojawiło się w polskim slangu już w latach 80. XX wieku.…
Słowo „oporowo” w slangu młodzieżowym oznacza robienie czegoś z trudem, niechętnie lub z oporem, na przykład „idzie mi oporowo” to jak powiedzenie „nie wychodzi mi, idę na przekór sobie”. Pochodzi od rzeczownika „opór” oraz wyrażeń takich jak „do oporu” czy…
Boomer slang to słownictwo charakterystyczne dla pokolenia baby boomers (ur. 1946-1964), które dziś Gen Z uważa za przestarzałe. W polskim internecie „boomer” oznacza osobę, która nie nadąża za technologią lub myśli w sposób anachroniczny. Wirusowa fraza „OK boomer” pojawiła się…
Odklejka to polski slang, który oznacza oderwanie od rzeczywistości. Opisuje sytuację, gdy ktoś zachowuje się nieadekwatnie, irracjonalnie lub absurdalnie w stosunku do otoczenia. Wyrażenie mieć odklejkę odnosi się do chwilowej lub trwałej utraty kontaktu z realiami. Słowo pochodzi od czasownika…
Odjaniepawlić to polski slangowy czasownik, który opisuje zachowanie się w sposób szalony, nieprzewidywalny lub spektakularny. Oznacza zrobienie czegoś, co wykracza daleko poza normy. Neologizm pochodzi od imienia papieża Jana Pawła II i jest przykładem onomastycznej werbalizacji, czyli tworzenia czasownika od…
NPC (Non-Player Character) w slangu internetowym i młodzieżowym to osoba zachowująca się jak zaprogramowany automat, bez własnego zdania, ślepo naśladująca innych i reagująca na bodźce w przewidywalny, schematyczny sposób. Termin ten pochodzi z gier wideo RPG, gdzie NPC to postacie…
Nieogar to polski slang określający osobę zdezorganizowaną i nieporadną, która nie radzi sobie z codziennymi obowiązkami. To przeciwieństwo ogara, osoby zorganizowanej i zaradnej. Słowo pochodzi od czasownika ogarniać z przedrostkiem nie- i zdobyło popularność w polskiej społeczności internetowej, zwłaszcza w…
Naura to popularne, slangowe pożegnanie w polskim internecie, będące fonetyczną wariacją słowa „nara” (na razie), wymawianą z angielskim akcentem. Słowo zdobyło ogólnopolską rozpoznawalność, zajmując drugie miejsce w plebiscycie Młodzieżowego Słowa Roku 2021 PWN, z 9 401 głosami. Używają go głównie…
Mrozi to polskie słowo slangowe, które oznacza coś głęboko żenującego, obciachowego lub wywołującego dreszcz wstydu. Jest to rodzimy odpowiednik angielskiego „cringe”. Słowo pochodzi od czasownika „mrozić” i odnosi się do fizycznego uczucia zimna, które często towarzyszy zażenowaniu. W 2021 roku…
Słowo „masny” w polskim slangu młodzieżowym oznacza coś intensywnego, mocnego i robiącego wrażenie. Na przykład: masna impreza, masny beat, masna wpadka. Termin pochodzi z gwary śląskiej, gdzie „masny” znaczyło tłusty, treściwy i zasobny. Do powszechnego użytku trafił dzięki polskim twórcom…
Mamadżer to polskie słowo slangowe, powstałe z połączenia „mama” i „menedżer”. Oznacza matkę, która zarządza karierą dziecka, aktora, sportowca lub influencera. Termin zdobył popularność w całej Polsce w 2018 roku, kiedy kapituła plebiscytu Wydawnictwa Naukowego PWN Młodzieżowe Słowo Roku wyróżniła…
Madka to slangowe, prześmiewcze określenie matki, zwłaszcza tej nadopiekuńczej i roszczeniowej. Osoba taka często uważa, że samo urodzenie dziecka daje jej szczególne prawa. Słowo powstało jako połączenie polskiego wyrazu „matka” i angielskiego „mad” oznaczającego „wściekły”. W obecnym znaczeniu zaczęło pojawiać…
Łymyn to spolszczona, fonetyczna wersja angielskiego słowa „women” (kobiety). W 2022 roku trafiła na listę finalistów konkursu PWN na Młodzieżowe Słowo Roku. Pochodzi z kultury internetowych memów i służy jako ironiczne lub lekceważące określenie kobiet, często pojawiające się z emoji…
Kumać to potoczny polski czasownik oznaczający rozumieć, pojmować lub łapać sens czegoś. Jest to nieformalny odpowiednik słowa „rozumieć”. Słowniki języka polskiego klasyfikują go jako wyraz potoczny i neutralny, nie mający wulgarnych konotacji. Jednak forma „kumać się” ma inne znaczenie, oznacza…
Slang „kto pytał” to ironiczne pytanie retoryczne, które oznacza „nikogo to nie obchodzi” lub „nikt cię nie pytał o zdanie”. Wyrażenie to jest polską kalką angielskiego „who asked?” lub „nobody asked” i zdobyło dużą popularność na TikToku oraz Twitterze około…
Kruczi to potoczne polskie wykrzyknienie, pełniące funkcję eufemizmu zastępującego przekleństwa. Wyraża różne emocje, takie jak zaskoczenie, rozczarowanie, irytacja czy zachwyt. Słowo to spopularyzował anonimowy youtuber Klocuch w swoich wideorecenzjach gier. Jego popularność wzrosła gwałtownie po wydaniu piosenki „Kruci Gang” w…
Kminić to potoczny polski czasownik oznaczający myśleć, analizować lub zastanawiać się nad czymś, szczególnie głęboko i intensywnie. Słowo pochodzi z gwary więziennej (grypsery), gdzie „kminić” pierwotnie znaczyło „oszukiwać” lub „posługiwać się tajnym językiem złodziejskim”. Do mowy codziennej przedostało się dzięki…
Klawo to polskie słowo slangowe oznaczające coś fajnego, dobrego lub znakomitego. Używa się go zarówno jako przysłówek („jest klawo”), jak i przymiotnik („klawy”). Jego pochodzenie nie jest do końca wyjaśnione. Językoznawcy przedstawiają dwie główne hipotezy: romską, czyli zapożyczenie od Romów,…
Kisnąć to polski slang oznaczający intensywne, niekontrolowane śmianie się. To stan, gdy coś jest tak zabawne, że człowiek zanosi się śmiechem do łez. Słowo jest popularne w internecie, często używane w formach takich jak kisnę ze śmiechu lub kisnę z…
Kasztan w polskim slangu to potoczne określenie osoby nierozgarniętej, naiwnej lub łatwo dającej się nabrać. To synonim dzbana, bambika czy frajera. Słowo to jest szczególnie popularne wśród młodzieży i w internecie. Pojawia się zarówno w komentarzach pod grami komputerowymi, jak…
Jesieniara to slangowe określenie osoby zakochanej w jesieni, dyniowym latte, ciepłych swetrach, mglistych parkach i klimacie Hogwartu. Termin wywodzi się z polskiego internetu około 2016-2017 roku i zdobył ogólnopolski rozgłos po zajęciu 2 miejsca w plebiscycie Młodzieżowe Słowo Roku PWN…